Azitromycine: werking en bijwerkingen

Hoe azitromycine werkt

Azitromycine remt de aanmaak van eiwitten in bacteriën. Het hecht zich aan het ribosoom, het onderdeel waar de bacterie haar eiwitten bouwt; zonder nieuwe eiwitten kan ze niet groeien. Het middel verspreidt zich snel naar weefsels zoals de amandelen, de longen en de vrouwelijke geslachtsorganen; in bepaalde weefsels zijn spiegels gemeten tot 50 keer de hoogste waarde in het bloed. Het verlaat het lichaam langzaam, vooral via de gal: de productinformatie noemt een terminale halfwaardetijd van ongeveer 68 uur.

Die trage afname heeft een keerzijde. Volgens de productinformatie kan azitromycine het ontstaan van resistentie bevorderen, omdat de concentraties na de behandeling nog lang langzaam dalen. De arts hoort het daarom alleen te starten na een zorgvuldige afweging van voor- en nadelen, met oog voor de resistentie in de regio, en wanneer de aangewezen behandelschema's niet in aanmerking komen.

Waarvoor azitromycine is geregistreerd

Voor volwassenen en jongeren die ten minste 45 kilo wegen, noemt de productinformatie van Zithromax de infecties hieronder. Voor kinderen die minder wegen en voor wie geen tablet kan doorslikken, bestaan andere vormen, zoals een drank.

• keel- of amandelontsteking door streptokokken
• acute bacteriële bijholteontsteking
• acute bacteriële middenoorontsteking
• longontsteking die buiten het ziekenhuis is opgelopen
• acute bacteriële infecties van de huid en de onderliggende weefsels
• ontsteking van de plasbuis of de baarmoederhals door Chlamydia trachomatis
• een acute verergering van chronische bronchitis, alleen bij volwassenen
• het voorkomen van infecties met het Mycobacterium-avium-complex bij mensen met hiv van wie de afweer onvoldoende is hersteld

Dosering volgens de productinformatie

Azitromycine wordt als één dosis per dag ingenomen. Welk schema de arts kiest, hangt af van de infectie, en het etiket op uw verpakking gaat altijd voor. Voor volwassenen en jongeren vanaf 45 kilo noemt de productinformatie deze schema's:

Inname, een vergeten dosis en te veel ingenomen

U kunt de tabletten met of zonder eten innemen; vlak voor een maaltijd kan de maag ze beter verdragen. Maak de kuur af, ook als u zich eerder beter voelt. Wie te vroeg stopt, loopt volgens de bijsluiter de kans dat de infectie terugkomt.

Bent u een tablet vergeten, neem die dan alsnog zodra u eraan denkt, zolang de volgende dosis nog minstens 12 uur weg is. Duurt het korter dan 12 uur, sla de vergeten tablet dan over en neem de volgende op het gewone tijdstip. Neem geen dubbele dosis. Heeft u te veel ingenomen, dan kunt u braken, diarree, buikpijn en misselijkheid krijgen; neem dan contact op met uw arts of met de spoedeisende hulp.

Bijwerkingen

Diarree komt volgens de bijsluiter zeer vaak voor, bij meer dan 1 op de 10 gebruikers. Een selectie van de overige bijwerkingen:

Hartritme: een verlengd QT-interval

Azitromycine kan, net als andere macroliden, ervoor zorgen dat de hartspier na het samentrekken langer nodig heeft om te herstellen. Op een hartfilmpje heet dat een verlengd QT-interval. Het geeft een risico op ritmestoornissen, waaronder torsade de pointes, die tot een hartstilstand kunnen leiden. De productinformatie vraagt om voorzichtigheid, met name bij vrouwen en ouderen, in deze situaties:

• een aangeboren of vastgestelde verlenging van het QT-interval
• gebruik van andere middelen die het QT-interval verlengen
• een te laag kalium- of magnesiumgehalte in het bloed
• een duidelijk trage hartslag, een hartritmestoornis of ernstig hartfalen
• hogere leeftijd, omdat ouderen gevoeliger kunnen zijn voor dit effect

Ernstige reacties: stoppen en hulp zoeken

Stop met azitromycine en roep onmiddellijk medische hulp in bij de klachten hieronder. Bij levensbedreigende klachten belt u 112.

• plotselinge piepende ademhaling of moeite met ademen, zwelling van oogleden, gezicht of lippen, of huiduitslag en jeuk over het hele lichaam
• een snelle of onregelmatige hartslag, duizeligheid of flauwvallen
• donkere urine, geen eetlust meer of geel worden van huid of oogwit
• ernstige diarree met buikkrampen, bloed bij de ontlasting of koorts; neem dan geen middelen die de stoelgang remmen
• rode, ronde of schietschijfachtige plekken met blaren, vervellen van de huid of zweertjes in mond, keel, neus, ogen of op de geslachtsdelen, soms na koorts en griepachtige klachten
• wijdverspreide huiduitslag met hoge koorts en vergrote lymfeklieren

Wanneer azitromycine niet geschikt is of extra voorzichtigheid vraagt

Gebruik azitromycine niet als u allergisch bent voor azitromycine, erytromycine of een ander macrolide- of ketolide-antibioticum, of voor een van de hulpstoffen. De tabletten van Zithromax bevatten lactose; bij een zeldzame erfelijke aandoening als galactose-intolerantie, volledige lactasedeficiëntie of glucose-galactosemalabsorptie zijn ze volgens de SmPC niet geschikt. Overleg vooraf met de arts bij:

• een leverziekte: de lever is de belangrijkste afvoerroute, en bij tekenen van leverproblemen wordt de behandeling gestopt
• ernstige diarree na een eerder antibioticum
• myasthenia gravis, omdat de spierzwakte tijdens de behandeling kan verergeren
• gebruik van ergotamine of een ander ergotderivaat, bijvoorbeeld tegen migraine; die mogen niet samen met azitromycine worden gebruikt
• een sterk verminderde nierfunctie, met een GFR onder 10 ml per minuut

Wisselwerkingen met andere medicijnen

Vertel de arts welke middelen u gebruikt, ook middelen zonder recept. Volgens de productinformatie vragen vooral deze combinaties aandacht:

• middelen die het QT-interval verlengen, zoals kinidine, procaïnamide, dofetilide, amiodaron en sotalol tegen ritmestoornissen, pimozide, citalopram, moxifloxacine en levofloxacine, cisapride, chloroquine en hydroxychloroquine
• digoxine, colchicine en dabigatran: azitromycine kan hun hoeveelheid in het bloed verhogen; bij dabigatran zijn meer bloedingen gemeld
• statines zoals atorvastatine: bij gelijktijdig gebruik zijn gevallen van spierafbraak (rabdomyolyse) gemeld
• ciclosporine: tijdens en na de kuur zijn controle en zo nodig een aangepaste dosis nodig
• warfarine en andere bloedverdunners van het cumarinetype: er is een versterkte werking gemeld, en de productinformatie raadt aan te overwegen de stolling vaker te controleren

Zwangerschap en borstvoeding

Er zijn gegevens uit observationeel onderzoek bij meer dan 7000 zwangerschappen waarin azitromycine werd gebruikt. De meeste van die onderzoeken wijzen niet op een hoger risico op belangrijke aangeboren afwijkingen; over een mogelijk hoger risico op een miskraam in de vroege zwangerschap zijn de uitkomsten niet eenduidig. Volgens de productinformatie wordt azitromycine in de zwangerschap alleen gebruikt als dat klinisch nodig is.

Azitromycine komt in aanzienlijke hoeveelheden in de moedermelk. Bij zuigelingen kunnen diarree, een schimmelinfectie van het slijmvlies en overgevoeligheid optreden. De arts weegt daarom af of u met de borstvoeding stopt of van de behandeling afziet.

Keelpijn, longontsteking en chlamydia: waarom onderzoek nodig is

Of een antibioticum wordt voorgeschreven, beslist de arts na beoordeling van uw situatie; veel infecties moeten ter plaatse worden onderzocht. Voor de infecties waarvoor azitromycine bedoeld is, geldt dat vaak. Keelpijn komt volgens Thuisarts meestal door een virus, en daartegen helpen antibiotica niet; gaat het om een bacterie, dan is de keelpijn met een antibioticum maar een halve dag eerder over. Bel bij keelpijn direct uw huisarts of de huisartsen-spoedpost als u benauwd bent, piepend ademt, niet meer kunt drinken of slikken, gaat kwijlen of uw mond niet meer goed opendoet.

Denkt u dat u een longontsteking heeft, bel dan volgens Thuisarts dezelfde dag uw huisarts of de huisartsen-spoedpost. Ademt u snel of moeilijk terwijl u rustig zit, raakt u in de war of hoest u veel bloed op, bel dan direct.

Of u chlamydia heeft, blijkt alleen uit een soa-test bij de huisarts of de GGD. Volgens Thuisarts krijgen vrouwen meestal doxycycline, en mannen en zwangeren meestal azitromycine; zie ook de pagina over doxycycline. Wordt één dosis overwogen voor een ontsteking van plasbuis of baarmoederhals, dan vraagt de productinformatie om een gelijktijdige infectie met Mycoplasma genitalium en met syfilis uit te sluiten, en bij elke soa om vervolgtests die het resultaat controleren. Bij gonorroe wordt azitromycine niet aanbevolen, tenzij een laboratoriumtest de gevoeligheid bevestigt.

Een nieuwe infectie, geen oude tabletten

Een nieuwe infectie is een nieuwe situatie die de arts opnieuw beoordeelt, ook als u eerder azitromycine heeft gebruikt. Neem geen tabletten die over zijn van een vorige kuur: de verwekker kan een andere zijn, de juiste duur verschilt per infectie en onnodig gebruik kan bacteriën ongevoelig maken.

Volgens Thuisarts neemt u contact op met uw huisarts als u zich tijdens een antibioticakuur steeds zieker voelt, als de koorts langer dan 3 dagen duurt of als die terugkomt nadat hij een paar dagen weg was. Stop niet zelf met een kuur, maar overleg eerst. Meer over verstandig gebruik leest u op de pagina over antibiotica.

Een aanvraag voor azitromycine: zo beoordeelt de arts

In de vragenlijst noteert u uw klachten en de medicijnen die u op dit moment gebruikt; bij azitromycine is dat belangrijk vanwege de wisselwerkingen. De beoordeling ligt bij Damian Wojno, arts ingeschreven in Polen (PWZ-nummer 3211301). Heeft hij aanvullende vragen, dan verschijnen die in de chat in uw account en krijgt u daarover een e-mail. Via die chat stuurt u ook stukken waar hij om vraagt, zoals een medicatieoverzicht van de apotheek of de uitslag van een soa-test.

Bij klachten die onderzoek nodig hebben, zoals benauwdheid, hoge koorts of een vermoedelijke longontsteking, kan de arts besluiten geen recept op te stellen en u naar uw huisarts te verwijzen. Na goedkeuring krijgt u het recept als pdf-bestand per e-mail, dat u zelf bij de apotheek laat zien. Of het medicijn wordt meegegeven, beslist de apotheker.

Wat kost het?

Of het medicijn wordt vergoed, hangt af van het medicijn en van uw zorgverzekering. Vraag het uw apotheek of zorgverzekeraar. U betaalt deze beoordeling zelf; wij declareren niet bij uw zorgverzekeraar. Het bedrag van de beoordeling staat bij de knop waarmee u een aanvraag start.