Huid: schimmel, koortslip en acne
Kalknagel, voetschimmel, een koortslip die telkens terugkomt en acne die op volwassen leeftijd doorzet: huidklachten zijn zelden gevaarlijk en vaak hardnekkig. Op deze pagina leest u wat vrij verkrijgbaar is, wanneer een medisch recept nodig is, hoe lang een behandeling duurt en wanneer u beter naar een arts gaat.
Schimmelinfecties van de huid
Voetschimmel begint meestal tussen de tenen met vervellende, jeukende en soms kloofjes vertonende huid, en breidt zich uit naar de voetzool. Ringworm op het lichaam laat een rond, aan de rand actief plekje zien dat langzaam groter wordt. Voor beide zijn er cremes met een antischimmelmiddel die u zonder medisch recept bij drogist en apotheek koopt. De valkuil is de duur: mensen stoppen zodra de jeuk weg is, terwijl de schimmel dan nog aanwezig is, en enkele weken later staat de klacht er weer. Volg de gebruiksduur uit de bijsluiter en behandel een randje van de omliggende gezonde huid mee. Even belangrijk is het voorkomen van terugkeer: voeten goed drogen, ook tussen de tenen, sokken dagelijks wisselen, schoenen laten luchten en niet op blote voeten door gedeelde doucheruimten. Uitgebreide, steeds terugkerende of ontstoken plekken horen te worden beoordeeld, zeker bij diabetes of een verminderde afweer.
Kalknagel: waarom het zo lang duurt
Een schimmelnagel is dikker, brokkelig en verkleurd, en de aandoening zit in het nagelbed. Dat verklaart waarom de behandeling niet snel gaat: de nagel moet uitgroeien, en bij een teennagel duurt dat vele maanden tot ruim een jaar. Lakken en oplossingen voor uitwendig gebruik zijn zonder medisch recept verkrijgbaar en kunnen werken wanneer maar een deel van de nagel is aangetast en de wortel vrij is. Bij uitgebreide aantasting, bij meerdere nagels of wanneer uitwendige behandeling faalt, komt een tablet in beeld; die middelen zijn receptplichtig, worden maandenlang gebruikt en vragen aandacht voor de leverfunctie en voor wisselwerkingen met andere geneesmiddelen. Daarom hoort daar een beoordeling bij, en soms eerst een kweek of een nageltest, want lang niet elke afwijkende nagel is een schimmelnagel. Bij diabetes, doorbloedingsproblemen of een verminderde afweer laat u nagelklachten altijd nakijken.
Koortslip: crème of tablet?
Een koortslip wordt veroorzaakt door het herpes-simplexvirus, dat na de eerste infectie in het lichaam blijft en bij verminderde weerstand, koorts, stress of zonlicht opnieuw actief wordt. Het beloop is herkenbaar: eerst tintelen en branden, dan blaasjes, daarna korstjes, en genezing binnen ongeveer een tot twee weken. Cremes met een antiviraal middel zijn vrij verkrijgbaar en werken alleen wanneer u ze bij de eerste tinteling begint; zijn de blaasjes er al, dan valt er weinig meer mee te winnen. Tabletten met een antiviraal middel zijn receptplichtig en komen in beeld bij uitgebreide of zeer frequente uitbraken, bij een verminderde afweer of bij een eerste, heftige infectie. Een koortslip is besmettelijk zolang er blaasjes en vocht zijn: raak hem niet aan, was uw handen en houd afstand van pasgeborenen en mensen met een verzwakte afweer. Blaasjes bij of in het oog vragen dezelfde dag een arts.
Acne: welke behandelingen er zijn
Acne ontstaat door een samenspel van talgproductie, verhoorning van de porie, bacteriën en ontsteking, en niet door slecht wassen; te agressief reinigen maakt het juist erger. Bij milde acne is benzoylperoxide de eerste stap en dat is zonder medisch recept verkrijgbaar; het werkt antibacterieel en verstopt de porie niet, maar het kan de huid uitdrogen en bleekt textiel. Werkt dat onvoldoende, dan komen lokale retinoïden en combinatiepreparaten in beeld, die receptplichtig zijn. Bij matige tot ernstige acne worden daarnaast antibiotica gebruikt, in kuren van beperkte duur en altijd naast een lokale behandeling, om resistentie te beperken. Bij vrouwen kan een hormonale behandeling zinvol zijn. Isotretinoïne is voorbehouden aan ernstige, littekenvormende acne, vraagt strikte controle en is bij zwangerschap uitgesloten vanwege ernstige aangeboren afwijkingen; dat middel loopt via de dermatoloog en beoordelen wij niet. Geef elke behandeling minstens twee tot drie maanden de tijd.
Acne op volwassen leeftijd
Acne die na het twintigste levensjaar doorloopt of pas dan begint, komt vooral bij vrouwen voor en heeft vaak een ander patroon: minder mee-eters op het voorhoofd, meer diepe, pijnlijke bultjes langs de kaaklijn en de kin, dikwijls samenhangend met de cyclus. De aanpak lijkt op die bij jongere mensen, met meer aandacht voor de hormonale kant en voor de vraag of er nog iets anders speelt: sterk onregelmatige cycli, overmatige haargroei of plotseling ontstane klachten kunnen wijzen op een onderliggende oorzaak die onderzoek verdient. Ook geneesmiddelen kunnen acne uitlokken, evenals sommige cosmetica; kies producten die de porie niet verstoppen. Rond de mond komt een op acne lijkende uitslag voor die juist verergert door corticosteroïdcremes, dus zelf zo'n zalf proberen kan averechts werken. Bij twijfel over wat u precies heeft, is beoordelen belangrijker dan snel starten met een middel.
Wanneer gaat u naar een arts of dermatoloog?
Er zijn huidklachten waarbij zelfzorg niet volstaat. Ga naar een arts bij een plek die snel uitbreidt, warm en pijnlijk wordt en gepaard gaat met koorts, want dan kan het om een huidinfectie gaan die behandeling nodig heeft. Ga ook wanneer een schimmelbehandeling na de aanbevolen duur niets doet, wanneer acne littekens achterlaat, wanneer een koortslip bij of in het oog zit, en wanneer klachten steeds terugkeren zonder duidelijke reden. Bijzondere aandacht verdient elke moedervlek die verandert van kleur, vorm of grootte, die jeukt, bloedt of niet geneest, en elk wondje op de huid dat weken blijft bestaan; dat hoort te worden bekeken en niet afgewacht. Voor mensen met diabetes, doorbloedingsproblemen of een verminderde afweer geldt bij voetklachten en wondjes een lagere drempel. Beeldbeoordeling zonder onderzoek is bij dit soort vragen ontoereikend.
Een lopende behandeling voortzetten
Gebruikt u al langer hetzelfde middel voor een huidaandoening, is de diagnose gesteld en gaat het goed, dan kan een arts na een medische beoordeling een herhaalrecept uitschrijven. Nodig zijn: de naam en sterkte van het middel, de gestelde diagnose en door wie, hoe lang u het gebruikt, of er controles zijn geweest en uw overige geneesmiddelen. Voor een nieuwe of onduidelijke huidklacht, voor een uitbreidende infectie en voor isotretinoïne verwijzen wij naar uw huisarts of dermatoloog. De aanvraag kost 24,90 euro. De vergoeding dekt de medische beoordeling, niet het afgeven van een document. Wijst de arts uw aanvraag op medische gronden af, dan wordt het bedrag terugbetaald. Levert u de gevraagde documentatie of controlewaarden niet aan, dan is de beoordeling wel uitgevoerd en vindt geen terugbetaling plaats. Er bestaat een optie om uw aanvraag met voorrang te laten beoordelen voor 9,90 euro; ook dan geven wij geen levertijd af. Wij werken met een medische vragenlijst en een beoordeling door een arts; er is geen videoconsult, geen telefonisch consult en geen chat met een arts. Bij een positief oordeel ontvangt u per e-mail een document in pdf, opgesteld volgens de bijlage bij richtlijn 2012/52/EU. Daarmee gaat u naar elke apotheek in Nederland en legitimeert u zich met uw identiteitsbewijs; een pincode is er niet. Wij noemen bewust geen levertijd, omdat elke aanvraag apart wordt beoordeeld. Wij zijn geen apotheek en verkopen geen geneesmiddelen; deze pagina is voorlichting over een behandeling en geen aanprijzing van een receptplichtig middel.
Wie deze informatie heeft beoordeeld
Deze pagina is geschreven en inhoudelijk gecontroleerd namens MEDINOW Sp. z o.o. door Damian Wojno, arts ingeschreven in Polen, PWZ-nummer 3211301. De medische inhoud is getoetst aan openbaar beschikbare Nederlandse bronnen: Thuisarts.nl van het Nederlands Huisartsen Genootschap, de NHG-Standaarden, Apotheek.nl van de KNMP en het Farmacotherapeutisch Kompas van Zorginstituut Nederland. De bronnen die specifiek voor dit onderwerp zijn geraadpleegd, staan onderaan deze pagina. Laatst gecontroleerd op 29 augustus 2026; wij herzien deze tekst wanneer de onderliggende richtlijnen of de status van een geneesmiddel wijzigen. Deze tekst is voorlichting en vervangt geen persoonlijk medisch advies: de afweging voor uw situatie maakt een arts die uw gegevens en uw voorgeschiedenis kent. Twijfelt u, of verergeren uw klachten snel, neem dan contact op met uw eigen huisarts of, buiten kantooruren, met de huisartsenpost. Bij een levensbedreigende situatie belt u 112.
Is kalknagel zonder recept te behandelen?
Bij beperkte aantasting waarbij de nagelwortel vrij is, kunt u het proberen met een lak of oplossing voor uitwendig gebruik; die zijn vrij verkrijgbaar. Reken op vele maanden, want de nagel moet uitgroeien. Bij meerdere aangetaste nagels of wanneer uitwendige behandeling faalt, komt een receptplichtige tablet in beeld die maandenlang wordt gebruikt en aandacht vraagt voor leverfunctie en wisselwerkingen.
Hoe lang duurt een schimmelbehandeling?
Bij huidschimmel enkele weken, ook nadat de jeuk verdwenen is; te vroeg stoppen is de belangrijkste reden waarom de klacht terugkomt. Bij een nagel duurt het veel langer, omdat de nagel moet uitgroeien: bij teennagels vele maanden tot ruim een jaar. Behandel bij huidschimmel een randje gezonde huid mee en pak de omstandigheden aan, zoals vochtige voeten en schoenen.
Wanneer is een tablet nodig bij koortslip?
Bij een eerste, heftige infectie, bij uitgebreide of zeer frequente uitbraken en bij een verminderde afweer. Die tabletten zijn receptplichtig. Een crème met een antiviraal middel is vrij verkrijgbaar, maar werkt alleen wanneer u bij de eerste tinteling begint. Blaasjes bij of in het oog vragen dezelfde dag een arts.
Wat helpt bij acne op volwassen leeftijd?
Dezelfde middelen als bij jongere mensen, met meer aandacht voor de hormonale kant. Milde acne begint bij benzoylperoxide, dat vrij verkrijgbaar is; werkt dat onvoldoende, dan komen receptplichtige lokale retinoïden, combinatiepreparaten, kuren met een antibioticum naast een lokale behandeling en bij vrouwen hormonale behandeling in beeld. Geef elke aanpak twee tot drie maanden de tijd.
Wanneer naar de dermatoloog?
Bij acne die littekens achterlaat of niet reageert op behandeling, bij ernstige vormen waarvoor isotretinoïne wordt overwogen, bij een onduidelijke diagnose en bij elke moedervlek die verandert van kleur, vorm of grootte, jeukt, bloedt of niet geneest. Ook een wondje dat weken blijft bestaan hoort te worden bekeken. Uw huisarts beoordeelt eerst en verwijst zo nodig door.