Doktersverklaring: waarvoor die wel en niet bedoeld is
De vraag om een briefje van de dokter komt in Nederland vaker voor dan het aantal artsen dat er een wil schrijven. Dat is geen onwil: de beroepsgroep heeft er een duidelijke lijn over. Op deze pagina leest u wat een doktersverklaring is, waarom uw eigen huisarts er meestal geen afgeeft, voor welke ontvangers zo'n verklaring wel bedoeld is en, vooral, voor welke uitdrukkelijk niet. Dat laatste is de belangrijkste alinea van deze pagina, want daar gaat het in de praktijk het vaakst mis.
Wat is een doktersverklaring precies?
Een doktersverklaring is een schriftelijke uitspraak van een arts over uw gezondheidstoestand, bedoeld voor een derde partij: een verzekeraar, een opleiding, een school, een verhuurder of een instantie. Het gaat dus niet om een advies aan u, maar om een oordeel dat iemand anders gebruikt om een beslissing te nemen, bijvoorbeeld over het terugbetalen van een geannuleerde reis of over uitstel van een tentamen. Juist omdat een derde partij erop afgaat, worden er eisen aan gesteld: de verklaring moet berusten op eigen waarneming of op controleerbare gegevens, en de arts die haar afgeeft moet onafhankelijk kunnen oordelen. Een verklaring die alleen herhaalt wat de patiënt zelf heeft verteld, is voor de ontvanger waardeloos en voor de arts een risico.
Waarom uw eigen huisarts er meestal geen afgeeft
Omdat de beroepsgroep dat expliciet heeft afgesproken. De KNMG-lijn houdt in dat de behandelend arts geen geneeskundige verklaring over de eigen patiënt afgeeft en dat zulke verklaringen thuishoren bij een onafhankelijke arts. De reden is de dubbele pet. Uw huisarts is uw belangenbehartiger; die relatie moet niet worden belast met een oordeel waar een financieel of juridisch belang aan hangt. Bovendien mist uw huisarts vaak de informatie die de vraag eigenlijk stelt: of u op een bepaalde datum in staat was te reizen, te werken of een tentamen te maken, is iets anders dan of u ziek was. Wordt uw verzoek afgewezen, dan is dat dus geen persoonlijk oordeel over u. Het is de regel, en die geldt voor iedereen.
Voor welke ontvangers is een verklaring wel bedoeld?
In de praktijk gaat het om situaties waarin een instantie een medische onderbouwing vraagt en zelf geen arts inschakelt. Denk aan een reis- of annuleringsverzekering die wil weten of annulering medisch noodzakelijk was, een onderwijsinstelling die studievertraging of een gemiste toets moet beoordelen, een school die vraagt waarom een leerling langdurig afwezig is, een sportbond, of een gemeente bij een aanvraag voor een voorziening. Vraag altijd vooraf aan de ontvangende partij wat zij precies nodig hebben en van wie zij het accepteren. Sommige verzekeraars sturen een eigen formulier mee, andere accepteren alleen een oordeel van een door hen aangewezen arts. Dat scheelt teleurstelling: een verklaring die niet aan hun eisen voldoet, wordt geweigerd, ongeacht wie hem heeft opgesteld.
Waarvoor deze verklaring uitdrukkelijk niet bedoeld is
Dit is het misverstand dat de meeste schade aanricht. Een doktersverklaring is niet bedoeld voor uw werkgever, niet voor de arbodienst en niet voor het UWV. In Nederland loopt ziekteverzuim niet via een briefje van een arts. U meldt zich ziek bij uw werkgever, en de beoordeling of u wel of niet kunt werken is voorbehouden aan de bedrijfsarts; bij een langdurige uitkeringsvraag komt daar de verzekeringsarts van de uitkeringsinstantie bij. Uw werkgever mag u bovendien niet naar uw diagnose vragen. Een verklaring van een andere arts verandert daar niets aan: die is geen wettelijk bewijs van arbeidsongeschiktheid en vervangt de bedrijfsarts niet. Wij geven om die reden ook geen verklaringen af die bedoeld zijn om loondoorbetaling af te dwingen of een ziekmelding richting een uitkeringsinstantie te onderbouwen.
Hoe ziekteverzuim in Nederland dan wel loopt
U meldt zich ziek volgens het verzuimprotocol van uw werkgever, meestal telefonisch en op de eerste ziektedag. Uw werkgever schakelt de arbodienst of de bedrijfsarts in. Die nodigt u zo nodig uit, beoordeelt uw belastbaarheid en adviseert over herstel en werkhervatting; niet over uw diagnose, want die deelt hij niet met uw werkgever. Duurt het verzuim langer, dan volgt een traject met een probleemanalyse en een plan van aanpak, en pas na langere tijd komt een uitkeringsbeoordeling in beeld, waarbij een verzekeringsarts oordeelt. In dat hele traject is er geen plek waar een losse verklaring van een andere arts doorslaggevend is. Bent u het oneens met het oordeel van de bedrijfsarts, dan is de aangewezen route een second opinion of een deskundigenoordeel, niet een verklaring van buitenaf.
Wat er in een bruikbare verklaring hoort te staan
Een bruikbare verklaring is feitelijk en beperkt zich tot wat de opsteller werkelijk heeft vastgesteld. Doorgaans staan erin: uw naam en geboortedatum, de datum en de wijze waarop u bent beoordeeld, de relevante bevindingen, de periode waarover de uitspraak gaat en de gegevens en handtekening van de arts. Wat er niet in hoort, is een oordeel over iets wat de arts niet zelf kan vaststellen, of een uitspraak over een periode in het verleden waarin er geen contact was. Vraagt de ontvanger om een diagnose, bedenk dan dat u niet verplicht bent die te delen; vaak volstaat de mededeling dat er sprake was van een medische reden. Deelt u toch medische gegevens, doe dat dan bewust en alleen met de partij die ze werkelijk nodig heeft.
Wat wij wel en niet doen
Wij zijn geen aanbieder van verklaringen voor werkgevers of uitkeringsinstanties, en dat willen wij ook niet zijn. Onze arts is lek. Damian Wojno, arts ingeschreven in Polen, PWZ-nummer 3211301; hij is niet opgenomen in het Nederlandse BIG-register en is niet uw bedrijfsarts. Waar wij ons wel op richten, is de medische beoordeling die kan leiden tot een voorschrift voor lopende medicatie, op basis van een schriftelijke vragenlijst, zonder videoconsult en zonder telefonisch consult. Heeft u een verklaring nodig, bespreek die vraag dan met uw huisarts of, als het om werk gaat, met de bedrijfsarts, en vraag vooraf aan de ontvangende partij welke vorm zij accepteren. Een document dat de ontvanger niet erkent, kost u geld en levert u niets op.
Wat u zelf kunt doen als de vraag toch op tafel ligt
Begin bij de ontvanger en niet bij de arts. Vraag schriftelijk wat zij precies nodig hebben, van welke arts zij het accepteren en op welk formulier. Verzekeraars werken vaak met een eigen machtiging waarmee zij bij uw behandelaar informatie mogen opvragen; dat is een andere route dan een verklaring en verloopt via uw toestemming. Onderwijsinstellingen hebben doorgaans een studentendecaan of studieadviseur die de vraag kan beoordelen zonder medische details. Verzamel daarnaast wat u zelf al heeft: afsprakenbevestigingen, ontslagbrieven, medicatieoverzichten van uw apotheek. In veel gevallen blijkt de gevraagde verklaring dan overbodig, en houdt u de regie over wat u van uw medische gegevens deelt en met wie.
Waarom weigert mijn huisarts een verklaring?
Omdat de beroepsgroep heeft afgesproken dat de behandelend arts geen geneeskundige verklaring over de eigen patiënt afgeeft. Dat oordeel hoort bij een onafhankelijke arts, juist omdat er een belang van een derde partij aan hangt. Het is geen persoonlijk oordeel over u en het zegt niets over hoe serieus uw klachten worden genomen; de regel geldt voor iedereen.
Kan ik mij hiermee ziek melden bij mijn werkgever?
Nee. Ziekmelden doet u volgens het verzuimprotocol van uw werkgever, meestal telefonisch op de eerste ziektedag. Een verklaring van een arts is daarvoor niet nodig en niet doorslaggevend: de beoordeling van uw belastbaarheid is voorbehouden aan de bedrijfsarts. Uw werkgever mag ook niet naar uw diagnose vragen. Wij geven geen verklaringen af die bedoeld zijn voor werkgever, arbodienst of uitkeringsinstantie.
Accepteert mijn verzekeraar zo'n verklaring?
Dat verschilt per verzekeraar en per polis. Vraag altijd vooraf schriftelijk wat zij nodig hebben en van welke arts zij het accepteren. Veel verzekeraars werken met een eigen formulier of met een machtiging waarmee zij, met uw toestemming, informatie opvragen bij uw behandelaar. Een verklaring die niet aan hun eisen voldoet, wordt geweigerd, ongeacht wie hem heeft opgesteld.
Wat staat er in de verklaring?
Doorgaans uw naam en geboortedatum, de datum en wijze van beoordeling, de relevante bevindingen, de periode waarover de uitspraak gaat en de gegevens en handtekening van de arts. Wat er niet in hoort, is een oordeel over iets wat de arts niet zelf heeft vastgesteld. U bent bovendien niet verplicht uw diagnose te delen; vaak volstaat de mededeling dat er een medische reden was.
Wat kost het?
Wij bieden geen verklaringen voor werkgevers of uitkeringsinstanties aan, dus daar is bij ons geen tarief voor. Vraagt uw huisarts of een onafhankelijke arts een vergoeding voor een verklaring, dan is dat geen verzekerde zorg: u betaalt dat zelf en het telt niet mee voor het eigen risico van 385 euro. Informeer vooraf naar het tarief en naar de vraag of de ontvangende partij het document zal accepteren.